ΤΕΙ Κρήτης
Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας
Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ 
Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης   "Βιολογική Γεωργία" Ενέργεια 3.4.γ

Μαρίκα Κοκκινάκη,
Γεωπόνος,
Εσπερίδων 9 – Κάμπος,
82100 Χίος,
Τηλ: 0271 42037

Πτυχιακή Εργασία : Βιολογική διαχείριση εσπεριδοειδών στο νομό Χίου
Πλήρες Κείμενο    (htm format)                                         

Περίληψη

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η Βιολογική Γεωργία είναι ένα σύστημα διαχείρισης και παραγωγής αγροτικών προϊόντων που στηρίζεται σε φυσικές διεργασίες.

Στα εσπεριδοειδή τα τελευταία χρόνια, δεν χρησιμοποιούνται χημικά εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα, στην αντιμετώπιση των κυριότερων εντομολογικών εχθρών και ασθενειών όπως της κόκκινης ψώρας, των αφίδων, του Εριώδη Αλευρώδη κ. λ. π. Στην κατεύθυνση αυτή συνέβαλλαν εκτός από τις καλλιεργητικές μεθόδους, η δράση των παρασίτων και των αρπακτικών, είτε ιθαγενή είναι αυτή, είτε εξωτικά.

Στην παρούσα εργασία γίνεται μια προσπάθεια να αποδοθεί πως η έννοια της βιολογικής διαχείρισης εφαρμόσθηκε στην παραδοσιακή καλλιέργεια εσπεριδοειδών στην περιφέρεια του Κάμπου του Νομού Χίου.

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Η Χίος από τα μεγαλύτερα νησιά του Αιγαίου, ξεχώριζε πάντα σαν εστία πολιτισμού από την προϊστορική εποχή ως τα νεότερα χρόνια. Κατά τα μέσα του 14ου αιώνα αρχίζει η Γενουατική Περίοδος του νησιού. Οι Γενουάτες εισάγουν την καλλιέργεια των εσπεριδοειδών και προωθούν το εξαγωγικό εμπόριο.

Έτσι, στις εύφορες πεδιάδες στην συνέχεια της πόλης στην ευρύτερη περιοχή του Κάμπου, σε μια έκταση 10. 000 Km2 αναπτύχθηκε παραδοσιακή καλλιέργεια των εσπεριδοειδών.

Οι ίδιες παραδοσιακές ποικιλίες του Χιώτικου ένσπερμου μανταρινιού, του κοινού πορτοκαλιού και κοινών Λεμονιών, εξακολουθούν να καλλιεργούνται στο σύνολό τους ακόμα και σήμερα.

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Σήμερα στον Κάμπο της Χίου καλλιεργούνται συνολικά 7. 300 στρέμματα με εσπεριδοειδή.

Απ’ αυτά 230 περίπου στρέμματα συμμετέχουν στο πρόγραμμα Βιολογικής Γεωργίας σύμφωνα με τον ΚΑΝ ΕΟΚ 2078/92.

Αναμένεται μέσα στο 2000 τα στρέμματα αυτά να υπερδιπλασιασθούν.

ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΙ ΕΧΘΡΟΙ ΣΤΑ ΕΣΠΕΡΙΔΟΕΙΔΗ ΤΟΥ ΚΑΜΠΟΥ ΚΑΙ ΤΡΟΠΟΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΑΕΙΦΟΡΟΥ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

1. Λεκάνιο (Saissetia olea)

Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 μετά από πληθυσμιακή έξαρση του παραπάνω κοκκοειδούς εισήχθη από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο από την Καλιφόρνια το αρπακτικό Rizobium Focestieri της οικογένειας των Coccidae.

Ακολούθησαν μια σειρά από απολευθέρωσης του εξωτικού αρπακτικού το οποίο πολύ γρήγορα εγκαταστάθηκε και περιόρισε τους πληθυσμούς του Λεκανίου.

2. Ισέρια (Icerya purclaisi)

H Ισέρια είναι ένα άλλο κοκκοειδές που είχε προξενήσει μεγάλες ζημιές και είχε απασχολήσει τους εσπεριδοκαλλιεργητές του Κάμπου πριν από πολλές δεκαετίες.

Ήταν κάπου το 1910 όταν κάποιος παραγωγός και έμπορος είχε φέρει από την Αίγυπτο ένα αρπακτικό της οικογένειας των Cocciadae, το Rodolia cardinalis.

Ο Καρδινάλλιος όπως είναι γνωστός στους Χιώτες παραγωγούς έγινε το πρώτο έναυσμα για τη συνεχή προσπάθεια επίτευξης μιας βιολογικής ισορροπίας με την χρήση ήπιων εντομοκτόνων (π. χ. πολτών και παρασιτικών).

3. Αφίδες (toxoptera aurantii, Aphis spiraecola, Aphis gossypii)

Στον Κάμπο της Χίου η μαύρη αφίδα (Toxoptera aurantii), παρουσίασε στις αρχές του 1994 μεγάλης έκτασης προσβολή.

Από το Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο εισήχθη τότε το εξωτικό αφιδοφάγο αρπακτικό Harmonia axyridis της οικογένειας των Coccidae το οποίο απελευθερώθηκε σε μεγάλες πληθυσμούς σε διάφορες εστίες μόλυνσης.

Από τότε μέχρι σήμερα οι πληθυσμοί βρίσκονται σε ισορροπία και μόνο κάποιες τοπικές εξάρσεις ελέγχονται με χρήση των αλάτων Καλίου.

4. Αλευρώδης (Dialeurodes citri)

Ο επιθετικός και πολύ γρήγορος σε εξάπλωση Εριώδης Αλευρώδης εμφανίσθηκε στον Κάμπο το 1994, εγκαταστάθηκε πολύ γρήγορα στα δένδρα και άπλωσε παντού τις λευκές βαμβακώδεις εκκρίσεις του που ήταν αδιαπέραστες από χημικά εντομοκτόνα.

Το Σεπτέμβρη του 1994, μια βδομάδα μόλις μετά τον εντοπισμό του εντόμου έφθασαν τα πρώτα εμβολιασμένα με τα παράσιτα του Αλευρώδη δενδρύλια.

Ο Cales noackii ήταν η περίπτωση του παρασίτου που έφερε τα θεαματικά αποτελέσματα σε μια έξαρση του εριώδη Αλευρώδη όταν δεν υπήρχε εναλλακτική λύση.

5. Φυλλoκνίστης (Phyllicnistis citrella)

Ο Φυλλορύκτης αυτός που εμφανίσθηκε στην νεαρή βλάστηση αμέσως μετά την επέλαση του Αλευρώδη, περιορίσθηκε μόνο με την εφαρμογή κάποιων καλλιεργητικών μέτρων που αφορούσαν τις λιπάνσεις και τα κλαδέματα.

ΚΑΛΛΙΕΡΓΗΤΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ

Οι καλλιεργητικές εργασίες που γίνονται από τους βιοκαλλιεργητές στην Κάμπο της Χίου βασίζονται κατά κύριο λόγο στην καθημερινή παρακολούθηση και σχολαστική περιποίηση δηλαδή στην στενή επαφή του παραγωγού με την καλλιέργειά του. Έτσι εδώ τον πρωταρχικό ρόλο παίζουν, η διατήρηση του εδάφους σε καλή κατάσταση όσον αφορά την επάρκεια θρεπτικών στοιχείων, το κλάδεμα ανανέωσης, το κλάδεμα αραίωσης καθώς και η σωστή διαχείριση της άρδευσης.

ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ ΕΣΠΕΡΙΔΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ

Η ποσότητα των βιολογικών εσπεριδοειδών είναι πολύ μικρή σήμερα, όμως υπάρχει μια δυναμική ένταξης στον ΚΑΝ ΕΟΚ/92 που αφορά την βιολογικής γεωργία που δείχνει ότι στο άμεσο μέλλον τα δεδομένα θα είναι σίγουρα καλύτερα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ

Η ανάπτυξη των βιολογικών καλλιεργειών στην Χίο είναι σημαντική υπόθεση για την τοπική γεωργία καθώς δίνεται η δυνατότητα δραστηριοποίησης σε εναλλακτικές μορφές απασχόλησης των παραγωγών.

Σ’ αυτό είναι σίγουρο ότι συνεργούν τα κατάλληλα μηχανήματα για παραγωγή βιολογικού χυμού στο Εργοστάσιο Χυμοποίησης καθώς και το υπό κατασκευή συσκευαστήριο όπου οι παραγωγοί θα έχουν την δυνατότητα να τυποποιούν και να δίνουν στην κατανάλωση το πιστοποιημένο βιολογικό προϊόν τους.