ΤΕΙ Κρήτης
Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας
Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ 
Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης   "Βιολογική Γεωργία" Ενέργεια 3.4.γ

 

 

ΖΙΖΑΝΙΟΚΤΟΝΙΑ

 “Ζιζάνιο θεωρείται κάθε μη καλλιεργούμενο φυτό” , ………………….

Στη Βιολογική Γεωργία η έννοια του ζιζανίου είναι διαφορετική από ότι στη Συμβατική Γεωργία. Κάθε μη καλλιεργούμενο φυτό δεν πρέπει απαραίτητα να θεωρείται ζιζάνιο αλλά πρέπει να αξιολογείται χωριστά ανάλογα με τις πιθανές επιθυμητές ή ανεπιθύμητες επιδράσεις που μπορεί να έχει κατά περίπτωση.

Ένα τετραγωνικό εδάφους περιέχει κάποιες χιλιάδες απόθεμα τα σπόρων διαφόρων μη καλλιεργούμενων φυτών , όμως πολύ λίγοι από αυτούς αναπτύσσονται κάθε χρόνο. Αυτό εξηγείται επειδή κάθε είδος φυτού έχει ιδιαίτερες προτιμήσεις και μόνο όταν αυτές υπάρχουν, το κάθε είδος αποφασίζει να αναπτυχθεί. Υπάρχουν φυτά ζιζάνια αλμυρών εδαφών, όξινων εδαφών , ξηρικών εδαφών, υγρών εδαφών κ.α. Για παράδειγμα οι σετάριες (Setaria sp.) προτιμούν εδάφη βαριά και κολλώδη, αλλά αναπτύσσονται και σε αμμώδη εδάφη όταν στα τελευταία υπάρχει διαταραχή της ισορροπίας των θρεπτικών στοιχείων και το ηλεκτρικό δυναμικό των εδαφικών μορίων είναι τόσο ισχυρό που ακόμα και αυτή η άμμος δημιουργεί συσσωματώματα που μπορούν να μειώσουν τον αερισμό του εδάφους σε τέτοιο σημείο ώστε να δώσουν έναυσμα για τη βλάστηση των σπόρων της σετάριας.

Άπειρα είναι τα παραδείγματα αυτά και για το λόγω αυτό τα ζιζάνια πρέπει να θεωρούνται δείκτες της βιολογικής δραστηριότητας μέσα στο έδαφος όπως αυτή έχει διαμορφωθεί από την επίδραση των ανθρώπινων επεμβάσεων και του φυσικού περιβάλλοντος.

Αξίζει να επισημανθεί πως ο λόγος που συμβαίνει αυτό είναι ότι οι σπόροι των ζιζανίων απελευθερώνουν στο έδαφος κάποιες συγκεκριμένες ορμόνες (αυξίνες) μέσα τις πρώτες 24 – 48 ώρες από την έναρξη της βλάστησης τους. Οι ορμόνες αυτές είναι αυξιτικοί παράγοντες που διοχετεύονται δια μέσου των ριζιδίων που αναπτύσσονται στο έδαφος και μπορούν να φτάσουν μέχρι και σε απόσταση 2 εκ. από το σπόρο. Αυτές οι ορμόνες παρεμποδίζουν την ανάπτυξη γειτονικών σπόρων που ανήκουν σε άλλα είδη ζιζανίων (φαινόμενο αλληλοπάθειας). Υπάρχουν σπόροι που μπορούν να επιζήσουν για δεκαετίες περιμένοντας τη σειρά τους (να αναπτυχθούν οι κατάλληλες εδαφοκλιματικές συνθήκες) για να αναπτυχθούν.

Πέραν του ότι μπορούν τα ζιζάνια να χρησιμοποιηθούν ως δείκτες της βιολογικής δραστηριότητας μέσα στο έδαφος μπορούν ακόμα να χρησιμοποιηθούν τα ίδια και ο τρόπος ανάπτυξης τους, προς όφελος της παραγωγής. Για παράδειγμα, όταν το έδαφος καλλιεργηθεί την άνοιξη και η σποροκλίνη είναι έτοιμη να δεχτεί τα καλλιεργούμενα φυτά, το ίδιο χρονικό διάστημα και παράλληλα ξεκινά και η εκπτυξη – ανάπτυξη των ζιζανίων. Οι σπόροι των ζιζανίων όσα και όποια και αν είναι αυτά, αναπτύσσονται και αρχίζουν να εκκρίνουν τις αυξίνες τους στο έδαφος που θα παρεμποδίσουν την ανάπτυξη των άλλων σπόρων. Προς όφελος λοιπόν της παραγωγής πρέπει να αφεθούν αυτοί οι σπόροι να αναπτυχθούν. Τις πρώτες 24 – 48 ώρες που μεσολαβούν μετά από την πρώτη ανοιξιάτικη καλλιέργεια του εδάφους οι αναπτυσσόμενοι σπόροι των ζιζανίων κάνουν την καλύτερη ζιζανιοκτονία(διοχέτευσαν στο έδαφος αρκετές αυξίνες για να κρατήσουν τους σπόρους των άλλων ειδών σε λήθαργο). Οι αυξίνες μερικών ειδών μπορούν να παραμείνουν μέχρι και 6 – 8 εβδομάδες, δραστικές στο έδαφος.

Μόλις τα ριζίδια των σπόρων των ζιζανίων αποκτήσουν μήκος περίπου 2 – 3 εκ. (αυτό γίνεται εύκολα αντιληπτό με ένα μικρό σκάλισμα στην επιφάνεια του εδάφους), πρέπει να επέμβουμε καλλιεργητικά και αμέσως μετά να φυτεύουμε ή να σπείρουμε τα φυτά της καλλιέργειας. Οι αναπτυσσομενοι σπόροι των ζιζανίων είναι πολύ ευάλωτοι κατά τα πρώτα στάδια της ανάπτυξης τους και καταστρέφονται πολύ εύκολα (πράγμα που εξαρτάται βέβαια και από το είδος του ζιζανίου.