ΤΕΙ  Κρήτης
Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας
Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ 
Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης    "Βιολογική Γεωργία" Ενέργεια 3.4.γ

 


Ελευθερία
Μεργέ,
Τεχνολόγος Γεωπόνος,
Εφέσου 5, 82100 Χίος

Πτυχιακή Εργασία : Οργανική Θρέψη Εσπεριδοειδών
Πλήρες Κείμενο  (htm format)                                         

Περίληψη

Η Ελλάδα ανήκει στις χώρες όπου τα εσπεριδοειδή κατέχουν μεγάλο μέρος της γεωργικής παραγωγής της. Η καλλιέργειά τους γίνεται σε περιοχές όπου υπάρχουν ευνοϊκές κλιματολογικές και εδαφολογικές συνθήκες και επιτρέπει την ένταξη τους σε πρόγραμμα βιολογικής καλλιέργειας.

Η βιολογική καλλιέργεια των εσπεριδοειδών προϋποθέτει ότι έχουν ληφθεί υπ’όψην οι παράγοντες που θα επηρεάσουν την πορεία της καλλιέργειας όπως το ανάγλυφο του εδάφους της περιοχής, η σύσταση του εδάφους, το κλίμα, το νερό και η άρδευση. Η οργανική λίπανση που θα προσφερθεί στην καλλιέργεια πρέπει να είναι ισορροπημένη ώστε το παραγόμενο προϊόν να είναι καλής ποιότητας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί γνωρίζοντας τις ποσότητες που απαιτούν τα εσπεριδοειδή σε θρεπτικά στοιχεία όπως το άζωτο, ο φώσφορος, το κάλιο, το μαγνήσιο και τα ιχνοστοιχεία. Με την παροχή της σωστής αναλογίας σε θρεπτικά στοιχεία, αποφεύγονται οι ανωμαλίες στη θρέψη των φυτών, εξασφαλίζοντας μια ικανοποιητική και καλής ποιότητας παραγωγή.

Ο τρόπος της οργανικής λίπανσης που θα εφαρμόσει ο βιοκαλλιεργητής θα έχει σκοπό, όχι μόνο την αύξηση των αποδόσεων αλλά την διατήρηση και αύξηση της οργανικής ουσίας του εδάφους. Αυτό θα βελτιώσει τις ιδιότητες του εδάφους, θα αυξηθεί η γονιμότητά του και θα επέλθει μια ισορροπία στο περιβάλλον. Αυτός είναι και ο στόχος στη βιολογική καλλιέργεια.

Τα μέσα που χρησιμοποιούνται για λίπανση στη βιολογική καλλιέργεια είναι λιπάσματα οργανικής σύστασης και φυτικής προέλευσης που έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε οργανική ουσία. Τα οργανικά λιπάσματα που προσθέτονται στο έδαφος, το εμπλουτίζουν με οργανική ουσία και επιδρούν ευεργετικά στις φυσικές ιδιότητές του και στη θρέψη των φυτών. Τα χρησιμοποιούμενα οργανικά λιπάσματα είναι οι κοπριές και τα ούρα των ζώων, τα διάφορα φυτικά υπολείμματα των καλλιεργειών που παραμένουν στον αγρό μετά την καλλιέργεια, τα οργανικά απόβλητα από γεωργικές βιομηχανίες, τα βιομηχανικά οργανικά απόβλητα (π. χ απόβλητα βυρσοδεψείων), πριονίδια, φλοιοί δέντρων, απόβλητα κατεργασίας ξύλου, ορισμένα πετρώματα και ορυκτοί άνθρακες και κομπόστες που παρασκευάζονται από τα παραπάνω υλικά. Όλα τα παραπάνω για να χρησιμοποιηθούν στις βιολογικές γεωργικές εκμεταλλεύσεις πρέπει να έχουν έγκριση και να περιλαμβάνονται στον ΚΑΝ (ΕΟΚ) 2092/91.

1. Κοπριές

Οι κοπριές των ζώων έχουν μεγάλη αξία, γιατί περιέχουν όλα τα θρεπτικά στοιχεία που είναι αναγκαία για την ανάπτυξη των καλλιεργειών, οργανική ουσία και όλα τα συστατικά των υπόλοιπων οργανικών υλικών που βελτιώνουν τις φυσικές, χημικές και βιολογικές ιδιότητες του εδάφους.

Η περιεκτικότητα σε θρεπτικά στοιχεία είναι σημαντική όσον αφορά το άζωτο, το κάλιο, το ασβέστιο, το μαγνήσιο και τα ιχνοστοιχεία ενώ ο φώσφορος απαντάται σε περιεκτικότητες μικρότερες από το μισό, σε σύγκριση με το άζωτο και το κάλιο. Έτσι με την προσθήκη κοπριάς πρέπει ο καλλιεργητής να προσθέτει τις ακατέργαστες χημικώς μορφές φωσφόρου. Μέσω μιας ποσότητας κοπριάς 1τόνο/στρ. προσθέτονται στο έδαφος 6,0Κg N, 3,0Kg P2O5, 7,0Kg K2O, 7,2Κg CaO και σημαντικές ποσότητες ιχνοστοιχείων. Η εφαρμογή της κοπριάς στον εσπεριδοειδώνα πραγματοποιείται κατά κανόνα κάθε δύο ή τρία χρόνια σε δόσεις από 3-5 τόνους/στρ. αρχικά και 2-3 τόνους/στρ. στη συνέχεια. Συχνότερες αλλά μικρότερες δόσεις δείχνουν να είναι αποτελεσματικότερες απ’ό,τι οι μεγάλες δόσεις που εφαρμόζονται σε μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα. Πιο κατάλληλη εποχή για ενσωμάτωση της κοπριάς στο χωράφι είναι το φθινόπωρο, για να μπορέσει να αξιοποιήσει όσο καλύτερα γίνεται τις χειμερινές βροχοπτώσεις, να διαλυθεί και να αφομοιωθεί από τα δέντρα.

2. Κομπόστ

Είναι ένα άλλο είδος οργανικού λιπάσματος που παράγεται με την αερόβια βιολογική αποδόμηση οργανικών υπολειμμάτων και τη μετατροπή τους σε χούμο, σε ουσίες σχετικά σταθερές, καθώς επίσης και στο σχηματισμό αργιλλο-χουμικών συμπλόκων. Για την παραγωγή κομπόστ, που ο ίδιος ο παραγωγός μπορεί να φτιάξει μόνος του, μπορεί να χρησιμοποιήσει κοπριά ζώων και φυτικά υπολείμματα όπως τα κλαδιά από το κλάδεμα των εσπεριδοειδών, τα ελαιόφυλλα, την ελαιοπυρήνα, τις κληματίδες αμπέλων, τα στέμφυλα από τα οινοποιεία, τα υπολείμματα από εκκοκιστήρια βάμβακος, τα υπολείμματα από τις βιομηχανίες επεξεργασίας φρούτων, καθώς και φύκια της θάλασσας που προηγουμένως έχει ξεπλύνει καλά.

Η διαδικασία του κομπόστινγκ πραγματοποιείται σε σωρούς με πλάτος 2-3m, ύψος περίπου 1,5m και μήκος απεριόριστο. Για να αρχίσει η κομποστοποίηση τα υπολείμματα, που έχουν τεμαχιστεί σε τεμάχια 1,5-7,5cm αν είναι χονδροειδές το υλικό, πρέπει να έχουν την κατάλληλη υγρασία καθώς και την κατάλληλη αναλογία σε άζωτο και άνθρακα. Η άριστη σχέση C/N είναι 25-30.

Αμέσως μετά τη διαμόρφωση του σωρού αρχίζει η μικροβιακή δράση που με την απελευθέρωση ενέργειας, έχει ως αποτέλεσμα την άνοδο της θερμοκρασίας του σωρού. Μετά περίπου 10 ημέρες η θερμοκρασία αρχίζει να πέφτει εξαιτίας της εξάντλησης του οξυγόνου. Σε αυτό το σημείο πρέπει να γίνει γύρισμα του σωρού. Η διαδικασία γυρίσματος επαναλαμβάνεται συνολικά 3 φορές. Το καμπόστ είναι έτοιμο, όταν το προϊόν θρυμματίζεται σε κατάσταση ξερή και πλάθεται σε υγρή.

Η περιεκτικότητα του κομπόστ σε θρεπτικά στοιχεία κυμαίνεται από 1-2% σε άζωτο, 0. 5-1% σε φώσφορο, 0,5-1% σε κάλιο και υπάρχουν σημαντικές ποσότητες και σε ιχνοστοιχεία. Για μια ικανοποιητική λίπανση της καλλιέργειας απαιτούνται ποσότητες 1,5-3 τόνους/στρ. , που μπορεί να πραγματοποιείται εναλλακτικά με την κοπριά ή τη χλωρή λίπανση.

3. Χλωρή λίπανση

Είναι η ενσωμάτωση στο έδαφος της φυτικής μάζας που παράγεται από τα φυτά που έχουν καλλιεργηθεί για το σκοπό αυτό. Η χλωρή λίπανση έχει θετικές επιδράσεις στην καλλιέργεια γιατί αυξάνει τη γονιμότητα, εφοδιάζει το έδαφος με οργανική ουσία και το εμπλουτίζει με θρεπτικά συστατικά, ιδίως όταν τα φυτά που χρησιμοποιούνται για το σκοπό αυτό είναι τα ψυχανθή.

Τα πλεονεκτήματα της χλωρής λίπανσης είναι ότι καλύπτει το έδαφος, προωθώντας το σχηματισμό της δομής και περιορίζει τη διάβρωση. Μειώνει την έκπλυση των θρεπτικών στοιχείων του εδάφους, αξιοποιεί το βρόχινο νερό με τη δημιουργία φυτικής μάζας και συμβάλει στη χαλάρωση του εδάφους, κυρίως του υπεδάφους. Με τη χλωρή λίπανση καταπολεμούνται τα ζιζάνια λόγω του ανταγωνισμού και της στέρησης του φωτός.

Μπορούν να χρησιμοποιηθούν πολλά φυτά για χλωρή λίπανση όπως τα ψυχανθή, τα αγρωστώδη, τα σταυρανθή και διάφορα σποροζιζάνια και ριζοζιζάνια. Στην καλλιέργεια των εσπεριδοειδών θεωρείται κατάλληλο κάποιο ψυχανθές. Η σπορά θα γίνει το φθινόπωρο και η κοπή και ενσωμάτωση στο στάδιο της πλήρους άνθισης. Σε αυτό το στάδιο περιέχουν περισσότερο άζωτο. Πρέπει να τονιστεί ότι στα εσπεριδοειδή δεν είναι εύκολη η εφαρμογής της χλωρής λίπανσης, γιατί τα δέντρα αυτά έχουν πολύ επιφανειακό ριζικό σύστημα. Εφαρμόζεται χωρίς πρόβλημα σε εδάφη βαθιά, όπου και η ρίζα των εσπεριδοειδών πηγαίνει βαθιά και δεν υπάρχει κίνδυνος να τραυματιστεί κατά τη σπορά και την ενσωμάτωση του φυτού της χλωρής λίπανσης.

Είναι αναγκαία η παρακολούθηση της θρεπτικής κατάστασης των εσπεριδοειδών με τη φυλλοδιαγνωστική, ώστε να διατηρηθούν τα επίπεδα των θρεπτικών στοιχείων στο βέλτιστο. Έτσι θα επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή ποιότητα καρπών, δηλαδή καρποί λεπτόφλοιοι, εξωτερικά λείοι, χυμώδεις, γευστικοί και χωρίς φαινόμενα χαλάρωσης του φλοιού.