ΤΕΙ  Κρήτης
Σχολή Τεχνολογίας Γεωπονίας
Ε.Π.Ε.Α.Ε.Κ 
Πρόγραμμα Συμπληρωματικής Εκπαίδευσης   "Βιολογική Γεωργία" Ενέργεια 3.4.γ

Μανόλης Δασκαλαντωνάκης,
Γεωπόνος,
Αρχιεπισκόπου Ευγενίου 55,
71409, Αγ Ιωάννης, Ηράκλειο,
Τηλ: 0937084391, 081 238369

Πτυχιακή Εργασία : Ξενοδοχιακή Οργανική Κηπουρική
Πλήρες   Κείμενο  (htm format)                                         

Περίληψη

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Τον Ιανουάριο του 1993, ξεκίνησα να εργάζομαι σαν Γεωπόνος, υπεύθυνος για το τμήμα των κήπων στα ξενοδοχεία Rithymna Beach, Creta Palace, El Greco και Porto Rethymno, που ανήκουν στην ξενοδοχειακή αλυσίδα Grecotel των αδελφών Δημήτρη και Νίκου Δασκαλαντωνάκη. Τα παραπάνω ξενοδοχεία βρίσκονται στο Ρέθυμνο, πάνω στον Βόρειο οδικό άξονα της Κρήτης και μέσα σε μια ακτίνα 8 χιλιομέτρων το πιο μακρινό από το Ρέθυμνο. Τα θέματα που με απασχόλησαν ιδιαιτέρως και τα οποία προσπάθησα να μελετήσω, ήταν:

·       Η φυτοπροστασία, η οποία γινόταν με τη χρήση ισχυρών συμβατικών φυτοφαρμάκων.

·       Η λίπανση των χλοοταπήτων και των κήπων, η οποία γινόταν με τη χρήση συνθετικών ανόργανων λιπασμάτων.

·       Η άρδευση των χλοοταπήτων και των κήπων, η οποία γινόταν κατά τη διάρκεια της πρωϊνής εργασίας των κηπουρών, δραστηριότητα που προκαλούσε πολλά προβλήματα σε σχέση με την εξυπηρέτηση των πελατών.

·       Τα υλικά από το κούρεμα των χλοοταπήτων και γενικά από την συντήρηση των κήπων (κόψιμο κλαδιών δένδρων και θάμνων), τα οποία συγκεντρώναμε σ’ ένα κοντινό οικόπεδο και τα καίγαμε σε τακτά χρονικά διαστήματα ή τα πετούσαμε στη χωματερή του Δήμου Ρεθύμνου.

·       Η ποιότητα και ποσότητα του αρδευτικού νερού, καθώς και οι χρήσεις του πέραν της άρδευσης.

·       Τέλος, ο τρόπος φύτευσης των φυτών σε συνδυασμό με την περιποίηση των κήπων.

2. ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Τα είδη των φυτών που συνθέτουν τους κήπους των ξενοδοχείων εμφανίζονται σε πίνακες. Όλα τα φυτά σημαίνονται με ειδικές πινακίδες και κυρίως αυτά που βρίσκονται κατά τη διαδρομή της “Βοτανικής Βόλτας”, η οποία είναι μια από τις υπηρεσίες που προσφέρονται στους πελάτες των ξενοδοχείων.

Το νερό της άρδευσης σε κάθε ξενοδοχείο προέρχεται από ιδιόκτητες γεωτρήσεις. Η ποσότητα του νερού είναι αρκετή αλλά όχι απεριόριστη, γι’ αυτό και πρέπει να χρησιμοποιείται το νερό αυτό με προσοχή, χωρίς να γίνονται σπατάλες στην άρδευση ή σε άλλες χρήσεις.

3. ΚΛΑΣΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΚΗΠΟΥΡΙΚΗ

Η άρδευση των χλοοταπήτων και των κήπων στα ξενοδοχεία μέχρι το 1994 γινόταν με ημιαυτόματο τρόπο ενώ τα μειονεκτήματά της ήταν:

·       Σπατάλη νερού λόγω εξάτμισης αλλά και γιατί η διάρκεια του ποτίσματος εξαρτιόταν από προσωπικούς παράγοντες (κηπουροί).

·       Ενόχληση των πελατών.

·       Βρεγμένο χορτάρι στους χλοοτάπητες στη διάρκεια της ημέρας.

·       Αυξημένα εργατικά για τη σωστή παρακολούθηση και λειτουργία των πολλών βανών στο σύνολο της έκτασης κάθε ξενοδοχείου.

·       Μειωμένη ποσότητα νερού και χαμηλή πίεση στο δίκτυο ποτίσματος, εξαιτίας της ταυτόχρονης κατανάλωσης σε πολλά διαφορετικά σημεία.

Τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούσαμε μέχρι το 1993 ήταν πλήθος εντομοκτόνων, ακαρεοκτόνων, μυκητοκτόνων, ζιζανιοκτόνων και άλλων φυτοπροστατευτικών προϊόντων με διάφορες δράσεις στους εχθρούς και ασθένειες των φυτών των κήπων μας, αλλά και επιδράσεις στο περιβάλλον.

Τα κυριότερα προβλήματα φυτοπροστασίας είναι τα παρακάτω χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και άλλα:

·       Τα διάφορα είδη των Αφίδων (μελίγκρες) που προσβάλλουν την Αγγελική, την Τριανταφυλλιά, την Πικροδάφνη, τον Ιβίσκο, την Φελίτσια, την Σινεράρια κ. λ. π.

·       Η κάμπια που προσβάλλει τους χλοοτάπητες.

·       Ο Τίγρης που προσβάλλει την Λεύκα, την Δάφνη, την Αχλαδιά, την Μηλιά, την Αμυγδαλιά, την Ροδακινιά κ. λ. π.

·       Τα διάφορα είδη των Θριπών που προσβάλλουν το Γαρύφαλλο, τον Φίκο Ροδίτικο (Ficus nitida).

·       Ο Τετράνυχος που προσβάλλει την Πετούνια, τον Καπουτσίνο κ. λ. π.

·       Το Ωίδιο που προσβάλλει την Τριανταφυλλιά, το Ευώνυμο κ. λ. π.

·       Η Σκωρίαση που προσβάλλει την Τριανταφυλλιά, το Γαρύφαλλο.

·       Σήψεις ριζών.

·       Τα Σαλιγκάρια τα οποία τρώνε τα διάφορα πράσινα φυτικά μέρη.

·       Ζιζάνια στους κήπους και στους χλοοτάπητες.

4. ΕΝΑΛΛΑΚΤΙΚΗ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑΚΗ ΚΗΠΟΥΡΙΚΗ

Ο όρος Εναλλακτική Ξενοδοχειακή Κηπουρική (ΕΞΕΚ) -ή Alternative Hotel Gardening- δεν συναντάται στη διεθνή βιβλιογραφία. Ομαδοποιεί όμως αποτελεσματικά το σύνολο των τεχνικών που σέβονται το περιβάλλον όταν χρησιμοποιούνται στην ξενοδοχειακή κηπουρική, γι’ αυτό και προτείνεται η χρήση του.

Στόχοι της ΕΞΕΚ είναι:

·       Η εφαρμογή εναλλακτικών τεχνικών και η ανεύρεση λύσεων σε θέματα διαχείρισης εδάφους και φυτοπροστασίας.

·       Η αναγνώρισή της σαν ιδιαίτερα παρεχόμενης υπηρεσίας μέσω της καθιέρωσης νομοθετικού πλαισίου ανάλογου με τον κανονισμό 2092/91 της Ε. Ε. (καθορισμός των συνθηκών για τη σήμανση - πιστοποίηση των ξενοδοχειακών μονάδων που την εφαρμόζουν).

I. ΑΥΤΟΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΑΡΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΙΚΤΥΩΝ.

Τη χρονιά 1994 άρχισαν οι πρώτες επεμβάσεις στα αρδευτικά συστήματα των ξενοδοχείων με σκοπό την πλήρη αυτοματοποίηση τους. Σε όλα τα ξενοδοχεία τοποθετήθηκαν ηλεκτρονικοί προγραμματιστές Toro Vission ΙΙ οι οποίοι ελέγχουν την άρδευση μέσω ηλεκτροβανών. Το πότισμα πλέον γίνεται μόνο την νύχτα, σε ημέρες, ώρες και διάρκεια που προγραμματίζεται πολύ εύκολα. Με την τέλεια αυτοματοποίηση του δικτύου ποτίσματος επιτυγχάνεται:

α. μείωση της κατανάλωσης του νερού λόγω μη εξάτμισης τη νύχτα,

β. καλύτερο γκαζόν που στεγνώνει προτού αρχίσει η καθημερινή του χρήση από τους πελάτες,

γ. η χρήση αθόρυβων pop-up και το νυχτερινό πότισμα δεν ενοχλούν τους πελάτες,

δ. μείωση εργατικών και διοχέτευση αυτών σε άλλες εργασίες του κήπου.

ΙΙ. ΦΥΤΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑ

Την Άνοιξη του 1994 έγινε ένα σημαντικό βήμα στην προστασία των φυτικών ειδών των κήπων μας. Για πρώτη φορά χρησιμοποιήθηκαν ωφέλιμα έντομα, αρπακτικά και παράσιτα, τα οποία εξαπολύθηκαν και εγκαταστάθηκαν σταδιακά στη διάρκεια των χρόνων μέχρι σήμερα.

Οι εντομολογικές προσβολές στα φυτά που υπάρχουν στα ξενοδοχεία εστιάζονται κυρίως στις προσβολές από Αφίδες διαφόρων ειδών σε πολλά φυτικά είδη και για αυτές χρησιμοποιήθηκαν εντομοφάγα έντομα. Αυτά διακρίνονται σε αρπακτικά (θηρευτικά), παράσιτα και παρασιτοειδή. Το θηρευτικό έντομο (predator) κατά την ανήλικη ζωή του και ώσπου να συμπληρώσει την ανάπτυξη του προσβάλλει και τρώει κατά κανόνα περισσότερα από ένα άτομα της λείας (θηράματος) του. Αντίθετα, το παράσιτο (parasite) προσβάλλει κατά κανόνα ένα άτομο του ξενιστή του. Του αρκεί δηλαδή ένα άτομο του ξενιστή για να τραφεί και να αναπτυχθεί.

Τι γίνεται στα ξενοδοχεία της Grecotel.

Τα εντομοφάγα είδη που χρησιμοποιήσαμε στα ξενοδοχεία για τον περιορισμό της δράσης των διαφόρων ειδών Αφίδας είναι τα εξής:

·       Coccinela hippodamia (Πασχαλίτσα) (Αρπακτικό, τέλειο)

·       Hippodamia convergens (Πασχαλίτσα) (Αρπακτικό, τέλειο)

·       Harmonia axyridis (Πασχαλίτσα) (Αρπακτικό, προνύμφη)

·       Aphidoletes aphidimyza (Κηκιδόμυγα) (Αρπακτικό, νύμφη)

·       Aphidius matricariae (Παρασιτική σφήκα) (Παράσιτο, τέλειο)

·       Aphidius colemani (Παρασιτική σφήκα) (Παράσιτο, τέλειο)

·       Aphelinus abdominalis (Παρασιτική σφήκα) (Παράσιτο, τέλειο)

Εναντίον του φυτοφάγου ακάρεως Tetranychus urticae χρησιμοποιήθηκε το ακαρεοφάγο άκαρι Phytoseiulus persimilis της οικογένειας Phytoseiidae.

Ένα άλλο παράδειγμα επιτυχούς βιολογικής καταπολέμησης είναι η αντιμετώπιση του Εριώδη αλευρώδη, Aleurothrixus floccosus με το εντομοφάγο Υμενόπτερο Cales noacki. Στην Κρήτη η εκτροφή του έγινε από το Ινστιτούτο Υποτροπικών Φυτών και Ελιάς, στο οποίο αναπτύχθηκαν μολυσμένα δενδρύλλια νερατζιάς, τα οποία με τη βοήθεια των κατά τόπους Δ/νσεων Γεωργίας μοιράστηκαν στους παραγωγούς εσπεριδοειδών.

Στα πλαίσια αυτού του προγράμματος, φυτεύτηκε σε κάθε ξενοδοχείο από ένα τέτοιο δενδρύλλιο, στις 13/10/1994. Τα αποτελέσματα φάνηκαν από την επόμενη καλλιεργητική περίοδο και ήταν εντυπωσιακά.

 Επειδή δεν υπάρχουν για όλα τα προβλήματα βιολογικές λύσεις, γίνεται προσπάθεια ώστε να χρησιμοποιούνται φυτοφάρμακα σε αυστηρά συγκεκριμένες περιπτώσεις και με τη μικρότερη δυνατή υπολειμματικότητα (υπολείμματα στο περιβάλλον). Επίσης χρησιμοποιούνται με άλλο τρόπο και όχι με ψεκασμό.

ΙΙΙ. COMPOST

Η κατασκευή Compost προϋποθέτει ορισμένες γνώσεις και η ποιότητά του εξαρτάται κυρίως από το είδος και την ποιότητα των υλικών που προστίθενται στη φάση της κομποστοποίησης. Άλλοι παράγοντες που επιδρούν στην τελική ποιότητα του Compost είναι: ο χώρος κατασκευής, ο τρόπος κατασκευής του σωρού, η ταχύτητα αποδόμησης των υλικών, η πορεία της ζύμωσης, η ωρίμανση, η χουμοποίηση κ. λ. π.

5. ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Τα παραπάνω έχουν γίνει όλα αυτά τα χρόνια στα ξενοδοχεία και πάντοτε στην κατεύθυνση της Περιβαλλοντικής πολιτικής που έχει χαράξει το Τμήμα Περιβάλλοντος της Grecotel.